Moll Flanders

Tiếp tục Defoe

Ai cũng biết rằng sẽ rất dở (và cũng khó tránh khỏi nhưng có lẽ phải hết sức cố tránh) nếu như khi đọc một cuốn tiểu thuyết mà cứ vận nhân vật chính vào mình. Nhưng nhìn chung mọi sự đều dở khi người ta bỗng tưởng rằng mình đang là trung tâm của một sự chú ý nào đó, chẳng hạn của công an (chứ không phải cảnh sát, dù cách phân biệt có thế nào đi nữa; cảnh sát trưởng (ngay khi đọc đến chỗ viên cảnh sát trưởng cùng thiếu úy Trotta đầy băn khoăn phải trấn áp cuộc nổi loạn): một loại nhân vật mà tôi biết đến lần đầu tiên khi đọc Lucky Luke, và chưa bao giờ thoát khỏi hình dung được vẽ ra trong truyện mỗi khi nghĩ đến từ cảnh sát). 

(Người đàn ông kia ngày nào cũng ngồi trước quán cafe khi tôi đến, tôi biết ông ta nhìn tôi cũng như nhìn tất tật mọi người, kiểu nhìn không kiêng dè như thể đó là đặc quyền của ông ta; tôi cố tình phớt lờ cho đến khi tìm được một chỗ ngồi, luôn luôn sau lưng ông ta. Đến một hôm cách đây không lâu, anh chàng cafe, trong một cuộc trò chuyện nhấm nhẳng thỉnh thoảng anh ta khều tôi, bỗng tuột ra, ông già đó là trưởng phòng công an tỉnh (hoặc thành phố, hay một chức vụ sừng sỏ tương tự, nhưng có vẻ từ công an đã làm tôi không nghe được thêm gì khác) bởi vậy ở đây chẳng sợ thằng nào làm bậy, hồi chiều có bốn người tâm thần trốn trại...; ngay lập tức một điều gì đó rất khó diễn tả chụp ngay lấy tôi, sợ thôi thì chưa đủ, và mọi ý nghĩ của tôi mỗi khi hướng về ông ta đều mang màu sắc mới, ông công an đang xem điện thoại, ông công an đang rình mồi, cái tay vừa ngồi xuống cùng ông ta hẳn phải đang nhờ vả một áp phe, và bất kỳ ai cũng có vẻ thật ghê gớm khi ngồi bên cạnh ông ta... và kể từ sau đó, cho đến giờ, tôi lúc nào cũng bước vào quán với ý nghĩ mình phải cố hết sức để tỏ ra không nhìn thấy ai hết, nhưng chỗ ngồi tôi thích nhất lại là ngay sau lưng ông ta)

Tôi không làm vậy với các nhân vật nam trong tiểu thuyết, nhưng các nhân vật nữ thì khác. Điều này có dở hay không thì chưa biết được, vì các hình dung luôn luôn thay đổi, và còn kỳ quặc hơn nữa nếu tất tật đều dính đến một người duy nhất. Nhân vật đầu tiên tôi gán cho người phụ nữ ấy là Foedora của Miếng da lừa (có lẽ nhờ vậy mà tôi vượt qua được sự buồn ngủ trong lần đầu đọc Balzac)

(Giờ tôi vẫn nhớ rõ cái chỗ đã từng đọc Balzac lần đầu ấy, một quán cà phê thường chỉ có mỗi mình tôi ngồi, một khu toàn bộ đội, trên con đường lớn có rất nhiều những văn phòng và ủy ban lớn của thành phố. Nhiều hôm anh chàng chủ quán vì quá đỗi ngán ngẩm đã bỏ luôn đấy mà đi ngủ; vợ anh ta đi làm cả ngày, tôi thì chẳng bao giờ phải kiếm chuyện nói với anh ta, khi về chỉ việc để tiền lại quầy... Tình cờ là các chủ quán cà phê lại đều quen biết nhau. Ở một quán khác, gần nhà máy, - lần này là một chỗ tôi hoàn toàn chẳng đọc được gì và chỉ ngồi vẽ - một hôm anh chàng lờ đờ kia bước vào và nhận ra tôi, (khi ấy quán của anh ta đã dẹp) nhưng anh ta chỉ nói điều này với ông chủ quán nhà máy và sau đó ông già nhắc lại với tôi... Tại cái quán ở gần nhà máy này (nhà máy giấy, đã giải tỏa, và tạm thời thế chỗ tòa nhà quản lý của nó là một văn phòng bất động sản), tôi làm bài tốt nghiệp và xem bóng đá - năm ấy có WC - trong khi chẳng cần phải lên trường nữa. Vợ của ông chủ quán - còn rất trẻ, một người gốc hoa có cả một đại gia đình bán hủ tíu - không làm gì khác ngoài ngồi trong một góc băng ghế dài, quấn mình trong chăn, liên tục phóng ra các câu hỏi ngớ ngẩn về luật việt vị hay các thứ đại loại, vào lúc 1 2 giờ sáng, và hầu như ngày nào cũng vậy trong suốt gần một tháng. Nhưng duy nhất có một đêm cô không có mặt ở quán, chính đêm ấy tôi bỗng nhận ra quyền năng của bà chủ là lớn đến thế nào, vì xung quanh hiện nguyên hình toàn các tay chơi hết thời hoặc ít nhất cũng có vẻ rách việc; người ngồi bên cạnh tôi lúc ấy, không quen, mặc áo khoác trùm kín đầu, liên tục quay nhìn ra sau lưng khiến tôi sốt ruột kinh người, và bất kỳ cú hò hét nào khi có bàn thắng cũng bị kìm lại vì đương nhiên tất tật bọn họ hiểu rằng đó có thể là dấu chấm dứt cuộc đời của một người nào trong số họ... Cả một bầu không khí gượng gập và gớm ghiếc bỗng nhiên trở nên đậm đặc. Sau đợt WC ấy không lâu ông chủ sang quán cho một trong số bọn họ, và một vài tháng sau thì quán dẹp hẳn.)